İş Ünvanımı Nasıl Öğrenebilirim? – Bir Soru, Bir Kez Daha Sorulması Gereken Bir Durum
İzmir’de yaşayan, sosyal medyada aktif ve sürekli yeni fikirler arayarak tartışmayı seven biri olarak, “iş ünvanımı nasıl öğrenebilirim?” sorusu bana, sosyal medyada ya da iş dünyasında sıkça karşılaştığım bir mesele gibi geliyor. Gerçekten de, bu soruyu sormak bile bazen insanın kariyer yolculuğunda en büyük korkularından birine işaret edebilir: Kendini nerede bulduğunu anlamamak.
Hadi dürüst olalım, iş ünvanı meselesi aslında hepimizin kafasında bir yerlerde var ama bu kavramı çoğu zaman bir etiket olarak görüp gerçekten ne anlama geldiğini sorgulamak yerine, sadece onu elde etmeye odaklanıyoruz. Yani hepimiz bir şekilde o “şık” ve “cazip” ünvanı istemiyor muyuz? Kendisini “Kariyer Koçu”, “Yaratıcı Direktör” ya da “İnovasyon Uzmanı” diye tanıtan biriyle karşılaştığınızda, ilk olarak ne düşünüyorsunuz? O ünvanın gerçek anlamını sorgulayan bir bakış açısına sahip misiniz yoksa sadece kulağa hoş geliyor diye kabul mü ediyorsunuz? İşte tam bu noktada “iş ünvanımı nasıl öğrenebilirim?” sorusu karşımıza çıkıyor ve aslında çözülmesi gereken büyük bir paradoks var.
İş Ünvanı ve Kimlik: Gerçekten Ne Öğreniyoruz?
Hepimiz iş dünyasında ve sosyal medya profilimizde gördüğümüz güzel etiketlerle gururlanıyoruz. İsterseniz “Kariyer Koçu” olun, isterseniz “Dijital Pazarlama Uzmanı”, hepimiz bir yere ait olmak, bir grupta kendimizi tanımlamak isteriz. Fakat burada gözden kaçırdığımız şey şu: Bir iş ünvanı gerçekten bizim kimliğimizi mi yansıtır? İş ünvanı, gerçek bir iş becerisini mi yoksa sadece toplumun etiketlemeye eğilimli olduğu bir pozisyonu mu yansıtır?
Düşünsenize, bir sosyal medya influencer’ı olarak kariyer yapan birinin iş ünvanını öğrenmeye çalışırken, gerçekte yaptığı işin ne olduğunu anlamak ne kadar zor olabilir? Bazen “influencer” diye tanıtılan bir kişi aslında sadece biraz daha fazla reklama yönlendirilmiş bir kullanıcılıkla her adımını gösteriyor. O ünvanı gerçekten hak ediyor mu? Belki de sadece “popüler” olmak için orada.
İş dünyasında ünvanı öğrenmek aslında çoğunlukla bu konuda ne kadar derinleşmek istediğimizle ilgili. İşin özüne girmeden, sadece bir etiket üzerinden tanımaya çalışmak, bizleri daha fazla yanıltabilir. O yüzden de iş ünvanını öğrenmeye çalışırken, her zaman biraz daha sorgulayıcı ve eleştirel olmalıyız.
İş Ünvanını Öğrenmenin Güçlü Yönleri
İş ünvanını öğrenmenin avantajlarından biri, toplumsal kabul ve güven oluşturma meselesiyle ilgili. İnsanlar, genel olarak birine “ne iş yapıyorsun?” diye sorduklarında, aldıkları cevap genellikle bir kimlik arayışı. Burada da o güzel ve parlak iş ünvanları devreye giriyor. Eğer birinden “Finansal Planlama Direktörü” gibi ağır bir unvan duyarsanız, ne yaparsa yapsın ona güvenme eğiliminde oluyorsunuz. Bu, insanların hızlıca değerlendirme yapmalarına olanak sağlar.
Örneğin, İzmir’deki bir kafede sohbet ettiğim bir grup genç, birbirlerinin iş ünvanlarını öğrenip, buna göre birbirlerine bir değer atfetmeye başladılar. Birisi “Dijital Pazarlama Uzmanı” dediğinde, diğerleri ona saygı duymaya başladı. Bir başka genç ise sadece “satış elemanı” demişti ve hemen biraz daha geride kaldı. İlginç bir şekilde, her iki kişi de aynı ofiste çalışıyordu fakat iş ünvanları, onların birbirine olan bakış açısını tamamen değiştirdi. Bu durum, iş ünvanının bir kimlik belirleyici rolü oynadığını ve insanların birbirini bu etiketler üzerinden değerlendirdiğini gösteriyor.
İş Ünvanını Öğrenmenin Zayıf Yönleri
İş ünvanını öğrenmek, gerçekten insanın ne yaptığına dair bir fikir veriyor mu? Kesinlikle hayır. Bu, bazen bir kişiyi yanlış tanımamıza yol açabilir. Üstelik, günümüzde iş dünyası o kadar esnek ve çeşitlenmiş ki, “mühendis” unvanını taşıyan bir kişinin gerçekten ne tür mühendislik yaptığı, pozisyonunun ne kadar spesifik olduğu bir muamma olabiliyor. Bu da bize gösteriyor ki, iş ünvanları yetersiz bir gösterge haline gelebiliyor.
Bir örnek vereyim: İzmir’de bir arkadaşım, “Veri Bilimci” olarak çalışıyordu ve kendini tanıtırken büyük bir gururla bu ünvanı kullandı. Ama yaptığı işin ne olduğunu sorduğumda, aslında büyük oranda veri girişi ve analiz yaptığını öğrendim. Bu kişi, işinin “veri bilimi” ile hiç ilgisi olmadığını kabul etti ama unvanı değiştirmemişti. Çünkü iş dünyasında insanlar, her zaman etiketlere takılıyorlar. O yüzden de bazen ünvanlar, gerçek becerilerden daha çok şişirilmiş bir balona dönüşebiliyor.
Bir diğer kötü yanı ise, günümüzün modern iş dünyasında insanlar her an iş unvanlarını değiştirebiliyorlar. Yani sabah “pazarlama uzmanı”yken, öğleden sonra “yenilikçi iş stratejisi geliştiren lider” olabiliyorsunuz. Bu kadar hızlı değişen iş unvanları, aslında çalışanların kimliğini de bulanıklaştırıyor. Bu noktada şöyle bir soruyu kendimize sormalıyız: Gerçekten bir iş ünvanı ile kimliğimizi tanımlamak, kendimizi yansıtan bir şey mi, yoksa sadece dışarıdan bir etiket mi?
İş Ünvanım Ne Kadar Önemli?
Aslında iş ünvanı meselesi, tamamen toplumsal bir yansıma. İnsanlar birbirlerini tanımlarken genellikle dışsal özelliklere ve etiketlere bakıyorlar. Fakat, işin gerçeği şu ki, gerçek değer bir işin unvanında değil, o işi yaparken gösterdiğiniz becerilerde yatıyor. Kendi deneyimimi düşündüğümde, işimle ilgili aldığım bir ünvanın benzer unvanlara sahip yüzlerce insandan bir farkım olmadığını fark ettim. Gerçekten etkili olmak, kendi alanımda derinlemesine bilgi sahibi olmak ve kendimi sürekli olarak geliştirmekle ilgili.
Bir iş ünvanının peşinden gitmek yerine, gerçek becerilere odaklanmak bana daha mantıklı geliyor. Çünkü insanları etiketlemek, her zaman yanıltıcı olabilir. Asıl soru şu: Kendi işinize dair gerçek anlamda ne biliyorsunuz?
Sonuç: Unvan mı, Becerimi Göstermeli?
İş ünvanı meselesi ne kadar önemli, o kadar da yanıltıcı olabilir. Bizler çoğu zaman o parlak etiketlere odaklanıyoruz ama asıl değer, ne kadar gerçek bir şekilde işimizi yapabildiğimizde yatıyor. İş ünvanlarını öğrenmek bazen sosyal bir ihtiyaç gibi görünebilir, ancak aslında bu sadece bir etiketleme aracıdır. Unvanların bize ne sunduğunu sorgulamak, iş dünyasında kendimizi nasıl gördüğümüzü de gözler önüne serebilir.
O yüzden son bir soru: Gerçekten iş ünvanı ile kim olduğumuzu öğrenebilir miyiz, yoksa sadece başkalarına kendimizi nasıl tanıttığımız mı önemli?